MOOI DIK

IMG_2607[1]Ik ben niet dik, want ik eet. En ik eet alles waarvan voedseldeskundigen, dieetgoeroes en gezondheidsfundamentalisten vinden dat het eigenlijk niet kan. ‘s Nachts een patatje pinda met een frikandel na een avondje stappen komt regelmatig voor. Ik ben dol op gebakken eieren met veel spek. Op een paar sneetjes witbrood met veel roomboter uiteraard. En de rand vet aan de boerenkarbonade laat ik zitten en eet hem ook op. En al is mijn sixpack door de glaasjes rode wijn wel een beetje verdwenen, mijn vrouw koopt nog steeds getailleerde overhemden voor me en ik pas er nog altijd in. Heb ik mazzel? Natuurlijk. Maar ik weet ook dat je van normaal eten niet dik wordt. Dik wordt je van het regematig eten van voedsel waar firma’s als Unilever een dikke vinger in hebben. De multinationals die ondanks hun mooie reclame slogans over gezond en duurzaam de produkten nog steeds volstoppen met vreemde stoffen die eigenlijk niet in voedsel horen. Alles voor de houdbaarheid en de winst. En niet tegengehouden worden door de politiek, want  politieke loopbanen zijn tijdelijk en dan is het mooi als er nog een commissariaat wacht bij een multinational. Waarom dit verhaal? Ik ben gek op vrouwen met een maatje meer. Nu niet meteen zeggen van: dan zit jij wel goed. Dat is namelijk niet zo. Rond en rolletjes zie ik graag, inderdaad! Maar het moet ook een beetje stralen. En dat doet het in veel gevallen niet, Stralen ga je van lekker en goed eten en misschien word je dan ook een beetje dik. En fabrikanten als Unilever en Lu verpesten het voor me. Die zorgen met hun gemaksvoeding alleen voor dik. Niet voor stralend.

KIEVITSEIEREN, DE LIEFHEBBERS DIE VERGETEN WORDEN

IMG_2603[1]Had ik net een pakje roggebrood en een doosje tuinkers in huis gehaald en in het keukenkastje naar het potje selderijzout dat daar zou moeten staan gezocht, blijkt dat alles tevergeefs. Of misschien bijna tevergeefs. De kans dat ik een doosje kievitseieren kan kopen is uiterst twijfelachtig, las ik net in de Leeuwarder Courant en het roggebrood en de tuinkers zijn een perfecte begeleiding voor een gekookt eitje van dit vogeltje.  Maar er is beslist dat er voorlopig  geen eieren geraapt mogen worden. Nu was ik dat ook zeker niet van plan. ik houd niet van eierzoeken. Maar ik houd destemeer van kievitseieren eten. Maar als niemand ze meer mag zoeken, kan ik ze niet  eten. Het gaat slecht met de kievit wordt er gezegd en dat komt door het eierrapen. Gek eigenlijk want de vroegere Poelier De Jong in Leeuwarden verkocht jaren geleden ieder seizoen wel meer dan 50 duizend kievitseieren. En toen had niemand het er over dat het slecht ging met de kievit. Het rapen van een paar duizend eitjes kan haast niet de oorzaak zijn. Wat wel zou kunnen is de veranderde omgeving waar de kieviten hun eieren leggen. De stukken bouwland en de weilanden zijn groter en netter geworden en de banden van de landbouwmachines groter en dikker. Maar ik ben geen deskundige, niet van de gewoonten van de kievit en zoals ik al zei helemaal niet van het rapen van kievits eieren. Maar ik weet alles van het koken en eten van kievitseieren. En wat zou het toch jammer zijn dat de deskundigheid van het koken en eten van kievitseieren verloren gaat.voor de volgende generaties. Ik lees reacties van mensen die het jammer vinden dat ze de kunst van het eierzoeken niet kunnen doorgeven aan het nageslacht. maar niemand heeft het over ons; de mensen die het eten en ook het koken van een kievitseitje tot kunst verheven hebben.

ALLERGENEN

Jaren geleden kreeg ik een mevrouw in mijn restaurant die bij binnenkomst aangaf allergisch te zijn voor kraanwater uit Leeuwarden. Kraanwater uit Heerenveen daarentegen kon ze wel verdragen. Ik zag het probleem niet echt want als je in Leeuwarden bent en allergisch voor water dat uit een Leeuwarder kraan stroomt, kun je in een restaurant toch vrij simpel op een ander drankje overstappen lijkt me. Ik vertel het verhaal nog wel eens als ik een nieuwe  fles wijn opentrek. Dat ik dat doe omdat ik ook allergisch ben geworden voor water  uit Leeuwarden. Een paar weken geleden kreeg ik een lijstje van de visboer met allergenen die in vis zitten. We zijn verplicht dit aan jullie te sturen was het onderschrift. Tegelijkertijd stond in de krant dat de Voedsel en Warenautoriteit gaat controleren, waarschuwen en bij herhaling boetes uitdelen als restaurants geen lijst hebben waarop de allergenen staan die in de gerechten op hun menukaart kunnen zitten.

Vanmiddag tijdens de BHV cursus hoorde ik van diverse kanten al dat horecaondernemers de allergenen op hun menukaart vermelden of een aparte lijst konden overleggen. Ik werd daar zo pissig van dat ik de demopop tijdens de reanimatie dusdanig met mijn vuisten op de plastic borstkas drukte dat ik de vloer er onder kon voelen. Rustig aan Klaas, zei de cursus leider, die pop moet nog vaker gereanimeerd worden. Niks rustig, zei ik. Ik dacht dat horecaondernemers vrije mensen waren, maar nee. Ze hebben iets overbodigs als de HACCP gepikt en sommigen hebben daar zware boetes voor gekregen. Het roken is uit de kleine kroegen uitgebannen door controles en zware boetes en nu hebben ze bij de overheid de allergenen ontdekt die ook weer tot boetes zullen lijden. Waarom pikken die horcamensen dit gepest allemaal. Zeg toch gewoon een keer met zijn allen: HIER DOEN WIJ NIET AAN MEE! Op dat moment klonk uit de AED een zachte maar dwingende vrouwenstem dat ze een schok ging uitdelen.

Natuurlijk zijn er mensen met allergieen waar je als horeca ondernemer en zeker als kok rekening mee hebtIMG_2600[1] te houden. Er zijn ook mensen die denken dat ze iets niet lusten en dan vertellen dat ze allergisch zijn. Maar iedereen die een horecabedrijf bezoekt en mondig genoeg is om zelf een drankje of een bordje eten te bestellen, is ook mondig genoeg om bij binnenkomst te vertellen dat hij of zij voor een bepaald product allergisch is. Al is het voor kraanwater uit Leeuwarden.

FINANCIEEL ONAFHANKELIJK

Slechts 42 procent van de vrouwen in Nederland is financieel onafhankelijk van haar echtgenoot las ik in de krant. Degene die het artikel geschreven had vond dat het percentage omhoog moest. Ik was het er volkomen mee eens. Mijn vrouw is al jaren financieel onafhankelijk van mij en zolang ik de beschikking heb over haar pinpas en creditcards heb ik daar geen enkele moeite mee. Integendeel. Soms vraagt ze me wel eens of ik niet iets wil doen om het huishoudbudget wat naar boven bij te stellen. Natuurlijk zou ik dat kunnen doen, maar ik zie er absoluut de noodzaak niet van in, zelfs niet als ze me dreigt met uitzetting uit de echtelijke woning. Liefje, zeg ik dan, wie moet dan de werkster aansturen, de flesjes wijn in huis halen en zorgen dat er leuke weekendjes geboekt worden. Natuurlijk ga ik het huis uit als jij dat graag wilt. En ook al zijn we in gemeenschap van goederen getrouwd, jij mag alle meubeltjes en ook de auto houden. Maar het is niet handig weet je. Want dan moet je me 12 jaar lang alimentatie betalen en dan houd je misschien niet genoeg geld over om in dit huis te blijven wonen, de leasemaatschappij van de auto te betalen en de oppas voor de kinderen. Uiteraard kun je dan altijd bij me aankloppen voor een financiële bijdrage, maar je bent er juist zo trots op dat je financieel onafhankelijk bent. Waarschijnlijk wordt je dan heel ongelukkig. En dat verdien je niet. Ik bewonder je omdat je zo stoer en onafhankelijk bent. Vaak kijkt ze me dan aan met van die van verliefdheid smeltende ogen en dan weet ik dat mijn positie als niet werkende huisman weer stevig verankerd is. Dit soort gesprekken wij als gelukkig getrouwd stel regelmatig. Je moet af en toe in ruil voor het onbeperkt gebruik van een creditkaart en pinpas wat tijd steken in een goed gesprek. Zeker nu mijn vrouw de laatste tijd een beetje begint te twijfelen aan het doel van haar harde werken. Ik troost haar dan ook meestal met het verhaal dat veel vrouwen van haar leeftijd dat hebben. Dat het maar een periode is dat ze zo moe is en dat het harde werken haar te veel is. Dat ze moet denken aan de plezierige dingen in het leven. De regelmatige weekend tripjes, de glaasjes wijn die ze van me krijgt als ze ’s avonds uitgeput in haar stoel valt en de lekkere maaltijden die ik dan laat bezorgen. Maar ik heb zo het gevoel dat mijn leven nergens toe leid zo, steunde ze op een gegeven moment. Ach kom, zei ik, laten we morgen lekker naar de sauna gaan. De sauna is voor mij een middel dat ik in de strijd gooi als mijn overige argumenten om de inkomsten van mijn vrouw op peil te houden niet meer werken. Ik heb morgen al een sauna afspraak, zei mijn vrouw, met een van mijn klanten. Vind je dat verstandig lieverd, probeerde ik, zakelijk en privé moet je wel gescheiden houden. Maar ik kreeg geen antwoord, ze ging naar bed. De volgende ochtend liet ze het glaasje vruchtensap dat ik voor haar geperst had staan; ze kreeg in de sauna wel een sapje, zei ze en stapte daarna bij haar klant in een veel te grote BMW. Met een glimmend rood hoofd, van de sauna denk ik, werd ze ’s avonds weer door de BMW thuis gebracht. Hoe was het, vroeg ik nog, maar ze leek het eerst niet te horen. Pas toen ik een flesje bubbels had opengetrokken en daar zelf al een snel glaasje van naar binnen had gewerkt vertelde ze me dat ze een heerlijke dag had gehad, dat het een erg luxe sauna was geweest, dat haar klant een makelaar was, dat die in de stad nog een heel leuk klein appartementje voor een man alleen te huur had en dat ze de volgende week weer een afspraak met hem had. Wat fijn voor je schat, ze ik, maar kun je dan je pasjes thuis laten. Het is zo onhandig voor mij zo zonder geld. IMG_2561

KANTINE SOEP

In huize Kasma worden meestal kliekjes gegeten. In de koelcel van het kookatelier is altijd wel iets te vinden waar de familie de maaltijd mee kan doen. In deze tijd liggen er vaak wel wat paddenstoelen, een paar mooie verse visfiletjes, wat groenten en wat risotto. Kortom ook kliekjes zijn bij ons vers en gezond. En het lunchbakje dat mijn oudste dochter mee naar school neemt is vaak gevuld met een restje gerookte zalm, een overgebleven avocado of een paar rolletjes sushi van de vorige dag. Af en toe ben ik wel eens bang dat het allemaal te gezond wordt. Zelf compenseer ik dat door een paar extra glaasjes wijn te drinken. De boel moet een beetje in balans blijven nietwaar? Maar mijn dochter drinkt geen wijn, althans niet dat ik weet en dus vroeg ik haar wat zij nam als tegenwicht tegen een overdosis gezondheid. Een broodje kroket in de kantine van het Comenius? Maar dat is er niet in de kantine. Wel zijn er in een straal van 100 meter van de school 2 cafetaria’s waar de leerlingen in de pauze heen kunnen voor de kroketten en de porties frites. Er zijn alleen maar automaten in de Comeniuskantine vertelde mijn dochter. Eentje voor water, eentje voor cola en als je honger hebt kun je kiezen tussen de snoepautomaat en de Cup-a Soup automaat. Verstandige mensen daar op die school dacht ik. Die weten dat voeding in balans hoort te zijn. Gezond eten doen de leerlingen thuis en de school zorgt voor de ongezonde meuk.

EEN PAK PASTA OF EEN KERSTBOOMPIEK

Als ik door Leeuwarden loop en een als dakloze herkenbare persoon vraagt mij op straat om een euro, dan geef ik die er ééntje. Of soms twee als ik per ongeluk het verkeerde muntje uit mijn broekzak vis. Ik vraag mij niet af of hij er eten voorkoopt of een shotje aan het bij elkaar bedelen is. Iedereen moet zelf maar weten hoe hij zijn leven indeelt. Maar als presentatoren van een regionale Omrop me vragen om een zak rijst of pasta bij een supermarkt te kopen voor de voedselbank dan doe ik dat niet. . Ik help niet mee aan het voldane gevoel van radiomensen die voor de kerst willen scoren door zogenaamd anderen te helpen. Ik help ook niet mee om de omzet te bevorderen van supermarktketens waarvan daarna de maandcijfers misschien wel tot grote hoogte stijgen door al die pakken rijst en pasta en waarvan de aandeelhouders dan heel tevreden Stille Nacht zingen onder de Kerstboom. Ik help ook niet mee aan het tevreden gevoel van de burgemeester in onze stad die weet dat er met kerst in zijn stad dankzij de actie van de Omrop niemand honger heeft omdat ze genoeg rijst en pasta hebben. Ik help ook niet mee aan het zelfvoldane gevoel van mensen van de regering die, terwijl ze een lepeltje kaviaar naar binnen werken, zich in e handen wrijven omdat het armoede probleem wel door de vrijwilligers van de voedselbanken wordt opgelost en zij gewoon met hun eigenbelangen kunnen doorgaan. En ik help ook niet mee aan het tevreden gevoel van voedselbankvrijwilligers die na erg hard werken weten dat er in hun stad iedereen te eten heeft in hun stad. En dat laatste vind ik sneu. Maar voedselbanken horen er in een rijk land als het onze niet te zijn. Door te doneren en mee te werken houd je zo iets in stand en wordt een voedselbank als iets vanzelfsprekends gezien. Een voedselbank is  symptoom bestrijding en zeker geen oplossing. Maar misschien kan er volgend jaar een actie gestart worden die mensen oproept om kerstboompieken te kopen en die bij politici, die niet hun best doen om de voedselbanken te laten verdwijnen in hun reet te steken.

PASTINAAK EN SINAASAPPEL

Ooit was de pastinaak een vergeten groente. Maar alleen voor diegene die de term vergeten groentes bedacht heeft. Voor niemand anders. Niet voor de liefhebbers die iedere winter wel een maaltje pastinaken op tafel zette. En zeker niet voor de mensen die nooit pastinaken aten, zelfs niet eens van het bestaan wisten. Wat je niet weet kun je ook niet vergeten. Hoe dan ook de pastinaak is gewoon een pastinaak gebleven, een wortel, ook al wordt hij nu door culisnobs de hemel in geprezen. En al eeuwen lang wordt de pastinaak gegeten, behalve dan door mensen die hem vergeten zijn.

1 kilo pastinaken
2.5 deciliter water
sap en schil van 1 sinaasappel
30 gram boter
zout en peper

Schil de pastinaken en snij ze in plakken van 1 centimeter dik. Schil de helft van de sinaasappelschil met een dunschiller af. Rasp de rest van de sinaasappelschil. Leg de plakken pastinaak in een wijde pan. Voeg het water en de sinaasappelschil toe. Sudder de pastinaak met een deksel op de pan gaar. Verwijder de sinaasappelschil. Pureer de plakken pastinaak met het eventueel overgebleven kookvocht in een keukenmachine. Voeg de boter, geraspte sinaasappelschil, sinaasappelsap, peper en zout toe. Laat de machine nog een paar seconden draaien. Serveer deze puree bij gebraden varkensvlees.

ganzenborst

Er zijn te veel ganzen, werd er in een herhaling van talkshow op de Omrop televisie  verteld. Raar trouwens, maar altijd als ik naar de Omrop kijk is het een herhaling. of dat nou aan mij ligt of dat de Omrop alleen herhalingen uitzendt, ik zou het niet weten.Maar dit tussen haakjes.  Aan tafel zat onder anderen de bekende tv kok Reitse (lekker ite). Hij had wel een oplossing voor het probleem. We moeten die ganzen op eten. Als voorbeeld had hij een paar bordjes salade met gerookte ganzenborst meegenomen. Heerlijk, zei de presentator, terwijl hij lichtelijk angstig een hapje nam. Het smaakte anders dan de boerenkool met Unoxworst thuis, dat kon je wel zien. Zo los je het ganzenprobleem niet op Reitse, dacht ik, een paar van die plakjes op een bordje. Vier porties uit één ganzenborst, zo’n beest heeft er 2 en volgens de verhalen daar aan tafel waren er wel vijfhonderdduizend ganzen te veel. Een  miljoen bordjes salade. Ook al wil men het anders doen geloven, maar wild eten we in Nederland en in Friesland in het bijzonder alleen rond de Kerstdagen. En dan bij voorkeur geen wilde gans maar een hertenbiefstukje uit Nieuw-Zeeland. Als je ganzenvlees aan de man wilt brengen moet je met andere oplossingen komen. Je zou het bijvoorbeeld kunnen braden en daarna vriesdrogen. Daarna vermaal je het tot een soort poeder en laat het door een voedselfabrikant in een zakje stoppen. Dan gaan er wel tien ganzen in een zakje. Een paar E-nummers, bindmiddelen er bij, een extra sticker met duurzaam geproduceerd er op en je hebt een echte Oma’s Jachtschotel. Alleen kokend water toevoegen en een ui en een wortel er bij. Kijk zoiets zet zoden aan de dijk in de ganzenbestrijding.

Zoete aardappel en witte bonen hummus

machineHoe zag het leven van een (hobby)kok er uit in de periode van voor de blender annex staafmixer? Waardeloos waarschijnlijk. Op culinair vlak zijn deze pureermachines waarschijnlijk de grootste uitvindingen sinds het vuur. Want hoe zag dat pureren er eerder uit? Zo’n 200 jaar geleden was de roerzeef uitgevonden waarmee je te gare groenten kon pureren en daarvoor werd een vijzel gebruikt waarin je in een uren durende sessie groenten, kruiden en vlees en vis kon pureren. Hetzelfde resultaat krijg je nu door een paar seconden op de knop van de blender te drukken. Pureren is nu een fluitje van een cent, als je maar een stekker in het stopcontact kunt duwen.

  • 1 zoete aardappel
  • 400 gram gekookte witte bonen
  • sap van 1 citroen
  • 60 gram tahini (sesampasta)
  • 2 eetlepels olijfolie
  • 2 theelepel komijnzaad
  • zout en peper

Rooster de zoete aardappel een uurtje in de hete oven trek de schil er af. Pureer de aardappel met de overige ingrediënten in een blender. Voeg eventueel een beetje water toe. Serveer deze hummus met geroosterd Turks brood.